Autor:

Koncepcja odbudowy i rekonstrukcji wikińskiej osady Truso – propozycja dla władz Gminy Elbląg

 Koncepcja odbudowy i rekonstrukcji wikińskiej osady Truso – propozycja dla władz Gminy Elbląg

1. Wprowadzenie

Odkrycie wczesnośredniowiecznego emporium Truso nad jeziorem Druzno było jednym z największych sukcesów polskiej archeologii XX wieku. Ośrodek ten, funkcjonujący w IX–X wieku, był jednym z najważniejszych portów handlowych w basenie Morza Bałtyckiego i stanowił element sieci wikińskich emporiów handlowych łączących Skandynawię, Europę Zachodnią, Ruś oraz świat arabski.

Mimo ogromnego znaczenia historycznego i naukowego, miejsce to nie zostało dotychczas w pełni zagospodarowane turystycznie ani edukacyjnie. W wielu krajach Europy podobne stanowiska archeologiczne stały się podstawą powstania skansenów archeologicznych, parków historycznych i rekonstrukcji dawnych osad, które dziś przyciągają setki tysięcy turystów rocznie.

Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie koncepcji odbudowy i rekonstrukcji osady Truso jako parku archeologicznego i centrum edukacyjno-turystycznego o znaczeniu międzynarodowym.

2. Znaczenie historyczne Truso

Truso było wczesnośredniowiecznym emporium, czyli ośrodkiem handlowo-rzemieślniczym o charakterze proto-miejskim. Informacje o nim pochodzą przede wszystkim z relacji anglosaskiego żeglarza Wulfstana z końca IX wieku, który opisał podróż z Hedeby do Truso przez Zalew Wiślany i rzekę Elbląg.

Badania archeologiczne wykazały, że osada:

  • miała regularną zabudowę,

  • posiadała port i nabrzeża,

  • była ośrodkiem rzemiosła (kowale, bursztynnicy, jubilerzy, szklarze),

  • utrzymywała kontakty handlowe z całym światem bałtyckim,

  • znajdowano tam monety arabskie, przedmioty skandynawskie i zachodnioeuropejskie.

Szacuje się, że osada mogła zajmować nawet około 20–25 hektarów, co czyni ją jednym z największych ośrodków handlowych wczesnego średniowiecza w tej części Europy.

3. Koncepcja rekonstrukcji osady

Rekonstrukcja Truso nie powinna polegać na pełnej odbudowie miasta, lecz na stworzeniu parku archeologicznego i rekonstrukcji części osady, obejmującej:

Elementy rekonstrukcji:

  1. Długie domy wikińskie (longhouses)

  2. Warsztaty rzemieślnicze:

    • kuźnia

    • warsztat bursztynniczy

    • warsztat szklarski

    • warsztat rogowniczy

  3. Nabrzeże portowe z pomostami

  4. Rekonstrukcja łodzi wikińskiej

  5. Targowisko

  6. Wieża obserwacyjna

  7. Centrum edukacyjne i muzeum

  8. Skansen archeologiczny

  9. Rekonstrukcja fragmentu grodu lub umocnień

  10. Osada mieszkalna

Obiekt mógłby funkcjonować jako:

  • park archeologiczny,

  • skansen historyczny,

  • centrum edukacji historycznej,

  • miejsce festiwali historycznych,

  • centrum turystyki kulturowej.

4. Podobne realizacje w Europie

Rekonstrukcje osad wikińskich i wczesnośredniowiecznych są bardzo popularne w Europie i stanowią ważne atrakcje turystyczne.

Przykłady:

1. Hedeby (Haithabu) – Niemcy

Rekonstrukcja wikińskiego miasta handlowego przy granicy Niemiec i Danii. Obecnie funkcjonuje jako skansen archeologiczny i muzeum na wolnym powietrzu. Jest to jedno z najważniejszych miejsc archeologicznych epoki wikingów w Europie.

2. Birka – Szwecja

Rekonstrukcja wczesnośredniowiecznej osady handlowej wpisanej na listę UNESCO. Organizowane są tam rekonstrukcje historyczne, warsztaty rzemiosła i festiwale.

3. Wolin – Polska

Festiwal Wikingów i Słowian oraz rekonstrukcja osady w Wolinie przyciągają co roku dziesiątki tysięcy turystów.

4. Ribe – Dania

Najstarsze miasto Danii posiada rekonstrukcję wczesnośredniowiecznej osady oraz centrum edukacyjne.

5. Trelleborg – Dania

Rekonstrukcja wikińskiej twierdzy i osady wojskowej.

6. Gross Raden – Niemcy

Rekonstrukcja słowiańskiego grodu i osady z IX–X wieku, bardzo popularna atrakcja turystyczna.

Warto podkreślić, że w Niemczech i Danii rekonstrukcje takich osad są finansowane przez państwo i regiony, ponieważ traktowane są jako inwestycja w turystykę i dziedzictwo kulturowe.

5. Potencjał turystyczny Truso

Rekonstrukcja Truso mogłaby stać się:

  • jedną z największych atrakcji turystycznych regionu,

  • centrum turystyki historycznej,

  • miejscem festiwali historycznych,

  • centrum edukacji archeologicznej,

  • ważnym elementem promocji regionu.

Potencjalni odwiedzający:

  • turyści z Polski,

  • turyści ze Skandynawii,

  • turyści z Niemiec,

  • wycieczki szkolne,

  • rekonstruktorzy historyczni,

  • miłośnicy historii wikingów.

Truso mogłoby stać się dla regionu tym, czym:

  • Biskupin dla archeologii,

  • Wolin dla rekonstrukcji historycznej,

  • Hedeby dla historii wikingów w Niemczech.

6. Etapy realizacji projektu

Etap 1

  • koncepcja architektoniczna

  • studium wykonalności

  • dokumentacja archeologiczna

  • pozyskanie finansowania

Etap 2

  • budowa pierwszych budynków

  • budowa nabrzeża

  • budowa centrum edukacyjnego

Etap 3

  • rozbudowa osady

  • organizacja festiwali

  • rozwój turystyki

Etap 4

  • pełny park archeologiczny

  • muzeum

  • centrum badań archeologicznych

7. Finansowanie

Projekt mógłby być finansowany z:

  • funduszy UE,

  • programów ochrony dziedzictwa kulturowego,

  • programów turystyki kulturowej,

  • środków ministerstwa kultury,

  • współpracy z krajami skandynawskimi,

  • partnerstw publiczno-prywatnych.

8. Podsumowanie

Rekonstrukcja osady Truso mogłaby stać się jednym z najważniejszych projektów turystycznych i historycznych północnej Polski. Połączenie badań archeologicznych, rekonstrukcji historycznej, turystyki i edukacji mogłoby stworzyć unikalne w skali Europy centrum historii wikingów nad Bałtykiem.

Truso było w IX wieku jednym z najważniejszych portów handlowych tej części Europy. Dziś może ponownie stać się ważnym ośrodkiem – tym razem turystyki, edukacji i kultury.

Projekt rekonstrukcji Truso powinien być traktowany jako inwestycja strategiczna w rozwój turystyki regionu, a nie jako koszt archeologiczny.

Komentarze

Prześlij komentarz